wv logo

 

 

 


© Willighe Vanckenis - 2009

Willighe Vanckenis

September 2018

Verantwoordelijkheid

In seizoen 2018-2019 plant Willighe Vanckenis een theaterbeleving gebaseerd op enkele klassieke theaterteksten over de verantwoordelijkheid van oud tegenover jong, van ouders tegenover kinderen en van machtigen tegenover onderdrukten. De creatie van identiteit, in het “echte leven” en in het theater, wordt daarbij voorwerp van eigentijdse morele vragen.

Voorstellingen in april 2019 worden een eindbestemming in een reis die start in september 2018, via verschillende sociale media. Ons maakproces zal gedeeld worden via een aparte website, een Youtube-kanaal, Instagram, Twitter, Facebook en een online-forum.

Carcer Voluntarius

We hopen dat het gebruik van Engels als voertaal in ons nieuwe project, en Engelse boventiteling in de Nederlandstalige voorstellingen, ons kleine verhaal kan openen naar een breed publiek. Vanaf 2018 wordt Willighe Vanckenis ook “Carcer Voluntarius”, en ons nieuwe project heet niet alleen “Verantwoordelijkheid”, maar ook “Responsibility”. Allemaal aan boord!

Terugblik op Siebentes Kapitel

Onze voorstellingen van “Siebentes Kapitel” naar het zevende hoofdstuk van Thomas Manns “De Toverberg” waren in november 2017 goed gevuld met publiek. We respecteerden met aandacht de literaire achtergrond van de oorspronkelijke roman, waardoor onze productie wat inboette aan hapklare meeslependheid. In de vorige jaren van ons Kreis und Linie-project stelden we de andere hoofdstukken centraal, waarbij we bewust meer aandacht gaven aan “het lichaam en de roes”. Nu was het tijd voor een vertaling van Manns tijdsroman als leeservaring. Ook dat verklaart de cerebrale toon van de laatste enscenering in onze Toverbergreis. Toch was ons publiek over het algemeen erg onder de indruk van spelkwaliteit en scenografie, en men verveelde zich blijkbaar niet.

We nodigden de jury’s van de Leuvense toneelprijzen én het Landjuweel uit. Ze schreven mooie, genuanceerde recensies. Fred Van Puts acteerprestatie werd genomineerd voor het Fiere Margrietjuweel, en dat maakte ons allemaal heel trots. Proficiat, Fred!

Zo loofde de jury onze Fred.

De Hollander Pieter Peeperkorn is steenrijk, een gepensioneerde koffiebaron met een excentrieke levensstijl. Hij komt aan in de Berghof, een luxueus sanatorium in het Zwitserse Davos. Hij heeft een alcoholprobleem en tropenkoorts. Hij slaagt er niet in zijn zinnen af te maken en inspireert iedereen tot verhevigde emoties en overgave aan de roes. Hij is gekomen om te sterven.

Dit is de opdracht die Fred Van Put te wachten staat: gestalte geven aan dit zeer complexe personage, een aartsmoeilijke opdracht. En hij doet dit goed… nee, hij doet dit schitterend. Hij komt terecht in de geoliede machine die Willighe Vanckenis na al die jaren geworden is: gedragen door hun bezieler Jerry Olbrechts en samen met een reeks getrouwen, fantastische acteurs en actrices. Fred Van Put nestelt zich met gemak in dit nest van talent. Hij levert een prachtprestatie, met heel veel afwisseling, met heel veel emotie maar steeds goed gedoseerd. Hij wordt schitterend geholpen door heel opvallend en sterk weerwerk van Anna Kostyleva, als zijn Russische minnares en reisgenote.

Fred bezorgt ons kippenvelmomenten, door een combinatie van grote emoties met een bijna ontwapenende naturel.

Ook onze voorstelling werd besproken door de jury van de Leuvense toneelprijzen.

Jerry slaagde er wonderwel in het 7de en laatste hoofdstuk van “De Toverberg” van Thomas Mann naar toneel te vertalen. Kenners van het werk moeten dit ongetwijfeld erg boeiend gevonden hebbben, maar voor leken was dit stuk niet makkelijk te bevatten. Diepgaande spirituele dialogen en een zeer intellectualistische aanpak van de regisseur brachten een zekere afstandelijkheid teweeg bij de toeschouwer zonder voorkennis. Er werd op sublieme manier geacteerd door de volledige cast, tekst- en spelzekerheid waren fenomenaal. Prachtige beelden ook alweer en een bijzonder decor, met verschillende niveaus die zinvol benut werden. Een unieke voorstelling als bewonderenswaardig hoogtepunt van een project waaraan drie jaar gewerkt werd. Respect!

De jury van het Landjuweel formuleerde haar gedachten met de volgende woorden.

Hoe breng je een fel gelauwerde roman op de scène zonder afbraak te doen aan het verhaal? Zonder zaken zorgvuldig te schrappen, zonder de essentie te verliezen? Ook niet te heilig te zijn aan het geschreven woord? Vraag het aan Willighe Vanckenis. Zulke voorstellingen kom je maar weinig tegen.

Een roman bewerken tot een toneelstuk is niet eenvoudig. Velen hebben reeds geprobeerd, maar het resultaat is niet steeds bevredigend. Een literair meesterwerk als ‘De Toverberg’ van Thomas Mann actualiseren, is een huzarenstuk. Enkel het lezen van deze roman vraagt al moed en doorzetting… Willighe Vanckenis slaagt hier echter goed in. Ze hebben duidelijk de expertise en creativiteit om dit op de planken te brengen. Er staan sterke acteurs op de scène en de enscenering is top. De spanningsboog is echter iets te lang zodat de voorstelling uiteindelijk gaat slepen en dat is jammer.

Ze hebben zich gericht op het 7de hoofdstuk van het boek. De eerste zes hoofdstukken worden in een sneltempo overlopen door middel van een proloog in de hal. Dat dit snel is, is een beetje een understatement. Ten opzichte van de rest van het stuk is de informatie van deze hoofdstukken misschien ietsje te gering? Misschien hadden bepaalde elementen nog kunnen terugkomen, in de rest van de voorstelling.

Maar een bewerking van een roman met zo een omvang is moedig, en er wordt met heel veel liefde met het materiaal gewerkt.

De spanningsboog lijdt een beetje onder de grote omvang, alle informatie is niet te behappen. Bij het nagesprek blijkt dat dat ook niet het uitgangspunt was, maar je probeert als kijker toch steeds enkele herkenningspunten te maken om het verhaal eigen te maken. Door de grote hoeveelheid informatie wordt dat moeilijk en haak je op een bepaald punt af.

De ruimte waarin wordt gespeeld, ondergaat door het creatief omgaan met de beperkingen een ware metamorfose. Dat het verhaal zich afspeelt in een tuberculosesanatorium en de speelplek een oud college is, is niet toevallig gekozen. Dat werkt. Wanneer de proloog start, zie je alle patiënten dwalen door de gangen, je bent als het ware deel van hun gedachten. Nadien volgen we hen naar een klaslokaal. Dit is echter maar één seconde een klaslokaal. Nadien wordt het een hele andere wereld. Sterk!

Het gebruik van beeldmateriaal om het hoofdpersonage te volgen, het spelen op verschillende plekken, het intelligente gebruik van het licht, de aanvulling van muziek… Al deze elementen zorgen voor een zeer interessant toneelbeeld. Dat speelt zich af op een hoog niveau. Je kijkt als het ware naar tableau vivant. Steeds gebeurt er wel iets. Elementen zoals het uitknippen van een bodyprint worden sterk ingezet. Personages waar we afscheid hebben van moeten nemen, blijven ronddwalen… Dat toont zich sterk in het toneelbeeld. En dat blijft consequent aangehouden. Tot op het einde.

De acteurs hebben absoluut geen gemakkelijke opdracht. De tekst blijft literair en is soms moeilijk te bevatten, maar elk tonen ze zich uitstekende vertellers. De metamorfose van verschillende personages zijn allemaal geloofwaardig. Er wordt zeer zorgvuldig omgegaan met de tekst… De enige opmerking is dat er volgens ons qua inleving nog een extra laag kon toegevoegd worden. Het blijft vrij literair. Bij momenten werd er minder ‘heilig’ met de tekst omgegaan en dat was welkom, maar dit bleef echter beperkt. Het moment dat ‘Borderline’ de revue passeert, kan je als publiek even ademen en worden je gedachten even losgelaten. En dat helpt. Een séance die wordt omgezet in een moment van fysieke humor helpt ook. Zulke momenten hadden meer aanwezig mogen zijn.

Sommige acteurs hadden meer moeite met de tekst dan anderen. Dat is snel vergeven. Die anderen hadden dan weer een fijne manier om humor op de scène te brengen.

De regie is zorgvuldig, met veel liefde. Er zit humor in de voorstelling. Bij het nagesprek is het duidelijk dat er enorm veel voorbereiding in deze voorstelling is gekropen. Dat merk je. Over elke stap is nagedacht. Elk beeld heeft zijn functie… Misschien zijn sommige zaken iets te overdacht, en mocht er wat minder handrem opzitten.

Als we bij het nagesprek de motivatie te horen krijgen waarom deze voorstelling tot stand kwam, snappen we de zorgvuldigheid. Er is voorheen veel gelezen, gepraat, opgenomen… Zodat een volgende stap enkel een enscenering kon zijn. We hopen dat er nog vele bewerkingen volgen.


gdpr